روز 23 ذي القعده روز زیارت مخصوص امام رضا علیه السلام
با گفتن این ذکر زائر امام رضا (علیه السلام) شوید
هر قطعه از آينه کاري حرم مي تواند نماد يک زائر باشد، نماد يک مجاور که عاشقانه رحل اقامت به آستان حضرت خورشيد کشيده است تا در شعاع انوار او باشد، «او» نه، «او» ضمير غايب است حال آن که امام، حاضرتر از حاضران است، پس آناني که به جان اهل حرم مي شوند، مي روند تا خود را در شعاع انوار حضرت قرار دهند تا هم به نور نيوشيدن جان «جوان» کنند و هم واسطه فيض روشني شوند تا هر جا که مي روند در گستره اي که نگاه شان افق را در مي نوردد، نيز از حضرت عشق بگويند هر قطعه از آينه کاري حرم مي تواند نماد يک زائر باشد که خود را از روشني سرشار مي کند و هم انعکاس دهنده نور مي شود و از هم افزايي اين انوار، جهان روشن مي شود. اهل نظري با اشاره به اين آينه کاري ها مي گفت، آينه ها يکديگر را مزاحم نمي شمارند. بلکه، به هم افزايي مي رسند و اهل معنا نيز در زيارت حرم هرگز به دنبال خلوتي حرم نيستند بلکه از قضا شلوغي را مي پسندند، چه مي دانند حضرت خداوند دوستان خود را در ميان خلق مخفي کرده است چنان که معادن طلا را در ميان خاک.
روز زيارتي مخصوص امام رضا (ع) و زيارت از دور و نزديک
آخرين روزهاي ماه ذي القعده با توجه به منابعي که از بزرگان شيعه در اختيار ما قرار گرفته است عناوين مبارک و مقدسي دارد ، در روز 23 ذي القعده که روز زيارتي مخصوص امام رضا (ع) است همگان مي توانند با گفتن صل ا... عليک يا اباالحسن، زائر امام رضا (ع) باشند.از جمله موارد مبارک و مقدس در روزهاي آخر ماه ذي القعده، روز زيارتي مخصوص امام رضا (ع) در روز 23 و روز 25 اين ماه با عنوان «دحوالارض» يا روزي که زمين گسترده مي شود ، است که در اين باره بزرگان دين براي اين که ما را متوجه فضيلت اين روزها کنند، مطالبي را بيان کرده اند.از جمله اين شخصيت ها سيد ابن طاووس است که در کتاب «اقبال الاعمال» خود، آدابي را برشمرده و در بخش ماه ذي القعده مي گويد من در کتاب هاي بزرگان ديده ام که براي روز 23 اين ماه زيارت مخصوص امام رضا(ع) را مطرح کرده اند. معمولا زيارت در حرم ائمه معصومين انجام مي شود اما در اين روز با آوردن دو کلمه «قرب» و «بعد» (نزديک و دور) مي خواهد همه افراد را متوجه آن مکان کند که اگر در نزديک حرم هستيد به حرم مشرف شويد و اگر از آن دور هستيد و در هر جاي دنيا زندگي مي کنيد به آن روز به عنوان روز زيارتي مخصوص امام رضا(ع) توجه داشته باشيد.بر اين اساس کيفيت زيارت بستگي به شرايط، امکانات و اختيارات زائر دارد که اگر امکان داشته باشد زيارت هاي معروفي همچون زيارت جامعه، زيارت امين ا... و ... که اين شأن را براي او فراهم مي کند به جاي آورد.
توصيه آيت الله بهجت براي زيارت امام رضا (ع)
زيارت شما قلبي باشد. در موقع ورود اذن دخول بخواهيد، اگر حال داشتيد به حرم برويد. هنگامي که از حضرت رضا(ع) اذن دخول ميطلبيد و ميگوييد: « أأدخل يا حجة الله: اي حجت خدا، آيا وارد شوم؟ » به قلبتان مراجعه کنيد و ببينيد آيا تحولي در آن به وجود آمده و تغيير يافته است يا نه؟ اگر تغيير حال در شما بود، حضرت(ع) به شما اجازه داده است. اذن دخول حضرت سيدالشهدا (ع) گريه است، اگر اشک آمد امام حسين(ع) اذن دخول دادهاند و وارد شويد.
اگر حال داشتيد به حرم وارد شويد. اگر هيچ تغييري در دل شما به وجود نيامد و ديديد حالتان مساعد نيست، بهتر است به کار مستحبي ديگري بپردازيد. سه روز روزه بگيريد و غسل کنيد و بعد به حرم برويد و دوباره از حضرت اجازه ورود بخواهيد.
زيارت امام رضا (ع) از زيارت امام حسين(ع) بالاتر است، چرا که بسياري از مسلمانان به زيارت امام حسين(ع) ميروند. ولي فقط شيعيان اثنيعشري به زيارت حضرت امام رضا (ع) ميآيند.
علامه مجلسي در کتاب «بحارالانوار» در باب شهادت امام رضا (ع) نقل کرده است که برخي از افراد معتقدند آن حضرت در روز 23 ذيالقعده به شهادت رسيده است اما در جامعه ما روز آخر ماه صفر به عنوان روز شهادت ايشان مطرح است. بايد گفت اين روز، روز زيارتي مخصوص ايشان ناميده شده است تا مردم با توجه به ذات آن حضرت، به نقشي که ايشان در ايجاد مدينه رضوي داشتند پي ببرند.امام رضا(ع) با آمدن به سمت مرو، يک مدينه دوم براي نشر معارف اسلامي ايجاد کردند که به اصطلاح مدينه رضويه گفته مي شود، براي اين که مردم اين معنا را در نظر بگيرند و نسبت به زحمات ايشان حالت شکر داشته باشند و شايد اين عنوان را مطرح کرده اند تا در اين روز مخصوص به وجود مبارک امام رضا (ع) بيش از پيش توجه کنيم.مجلسي هم چنين با اشاره به تقارن روز ديگر زيارتي امام رضا (ع) 25 ذي القعده با روز دحوالارض مي گويد: بزرگان دين بهترين اعمال را در اين روز، زيارت امام رضا (ع) مي دانند.
از پيامبر اکرم (صل الله) نقل است که هر کس نماز اين روز را در اين ماه و در اين روز مخصوص بخواند توبه اش مقبول و گناهانش آمرزيده مي شود و دشمنانش در روز قيامت از او راضي مي شوند و با ايمان بميرد و دينش از او گرفته نشود و قبرش نوراني شود و والدينش از او راضي خواهند شد و مغفرت شامل او و آنها شود و سبب توسعه رزق و... ميشود و اما کيفيت اين نماز : در روز يکشنبه غسل کند و وضو بگيرد چهار رکعت نماز گزارد در هر رکعت پس از حمد سه مرتبه سوره قل هو ا... و يک بار سوره ناس و سوره فلق را بخواند پس از نماز ۷۰ مرتبه استغفار کند و استغفار را ختم کند به ذکر لاحول ولا قوة الا بالله العلي العظيم سپس بگويد ياعزيز و يا غفار اغفر ذنوبي و ذنوب جميع المومنين و المومنات فانه لا يغفر الذنوب الا انت.
چرا 23 ذیالقعده روز زیارتی امام رضا (علیه السلام) است؟
درباره اینکه چرا روز 23 ذیالقعده روز زیارتی امام رضا(ع) است، برخی از افراد معتقدند امام هشتم شیعیان در روز 23 ذیالقعده به شهادت رسیده است، اما باید گفت این روز، روز زیارتی مخصوص ایشان نامیده شده است تا مردم با توجه به ذات آن حضرت و به نقشی که ایشان در ایجاد مدینه رضوی داشتند پی ببرند.
هنگامی که انسان به زیارت امام معصوم میشتابد و به فضای معنوی بارگاه او فیض حضور پیدا میکند، در پرتو آن خوشید گرمی بخش قرار میگیرد تا حرارت معنوی، وجود یخ زده او را گرم کند و فروغ دیدار، خانه دلش را روشن سازد و دیده اهل نظر، مس وجودش را کیمیا کند.
رسول گرامی اسلام(ص) در رابطه با زیارت امام رضا(ع) میفرمایند: هیچ شخص گرفتاری نیست که امام رضا(ع) را زیارت کند، جز اینکه گرفتاری او برطرف میشود و هیچ شخص گنهکاری نیست که حضرت را زیارت کند، مگر اینکه گناهانش بخشیده میشود. همچنین امام رضا(ع) خود، در رابطه با زیارتشان میفرمایند:«کسی که مرا زیارت کند مانند این است که رسول خدا(ص) را زیارت کرده است.»
علامه مجلسی در کتاب« بحارالانوار» در رابطه با اینکه چرا روز 23 ذی القعده روز زیارتی امام رضا(ع) است، عنوان کرد: برخی از افراد معتقدند آن حضرت در روز 23 ذیالقعده به شهادت رسیده است، اما در جامعه ما روز آخر ماه صفر به عنوان روز شهادت ایشان مطرح است. باید گفت این روز، روز زیارتی مخصوص ایشان نامیده شده است تا مردم با توجه به ذات آن حضرت و به نقشی که ایشان در ایجاد مدینه رضوی داشتند پی ببرند.
امام رضا(ع) با آمدن به سمت مرو، یک مدینه دوم برای نشر معارف اسلامی ایجاد کردند که به اصطلاح «مدینه رضویه» گفته میشود، برای اینکه مردم این معنا را در نظر بگیرند و نسبت به زحمات ایشان حالت شکر داشته باشند. شاید این عنوان را مطرح کردهاند تا در این روز مخصوص به وجود مبارک امام رضا(ع) بیش از پیش توجه کنیم.
آیتالله بهجت با اشاره این مطلب که زیارت امام رضا(ع) از زیارت امام حسین(ع) نیز بالاتر است، گفت: زیارت شما باید از صمیم قلب باشد. در هنگام ورود اذن دخول بخواهید و اگر حال مساعدی داشتید به حرم بروید.
هنگامی که از حضرت رضا(ع) اذن دخول میطلبید و میگویید: « أأدخل یا حجة الله: ای حجت خدا، آیا وارد شوم؟» به قلبتان مراجعه کنید و ببینید آیا تحولی در آن به وجود آمده و تغییر یافته است یا نه؟ اگر تغییر حال در شما بود، حضرت(ع) به شما اجازه داده است. اذن دخول حضرت سیدالشهدا (ع) گریه است، اگر اشک آمد امام حسین(ع) اذن دخول دادهاند و وارد شوید.
اگر حال معنوی زیارت داشتید به حرم وارد شوید. اگر هیچ تغییری در دل شما به وجود نیامد و دیدید حالتان مساعد نیست، بهتر است به کار مستحبی دیگری بپردازید. سه روز روزه بگیرید و غسل کنید، بعد به حرم بروید و دوباره از حضرت اجازه ورود بخواهید.
زیارت امام رضا(ع) از زیارت امام حسین(ع) بالاتر است، چرا که بسیاری از مسلمانان به زیارت امام حسین(ع) میروند، ولی فقط شیعیان اثنی عشری به زیارت امام رضا(ع) میآیند.
تاکنون دقت کردهاید که وقتی میخواهید به یک ملاقات خاص بروید در دلتان چه استرسی برای آماده شدن دارید؟؟! «چه بپوشم؟»، « چه بگویم؟»، «چگونه رفتار کنم؟» و... صدها «چه..؟ » دیگر که به ذهن آشفته شما میآید؛ حال هر چقدر این ملاقات خاصتر باشد استرستان بیشتر میشود. زیارت نیز از جنس همین ملاقاتهای خاصتر است، به ویژه ملاقات با مهربانترین مهربانان امام هشتم(ع) باشد.
زیارت صفحه قلب و روح زائر را از آلودگیهای و صفات بد، پاک میسازد، همچنین زیارت روح انسان را تلطیف میکند و از سویی آن را مقاوم و با صلابت و نیرویی باطل شکن و کفر ستیز مینماید؛ از دیگر آثار زیارت میتوان به روح توحیدی خالص و یگانهپرستی کاملی که در جان انسان میدمد اشاره کرد؛ اما برای رسیدن به این آثار و برکات، لازم است نکاتی را به خوبی مراعات کرد و همچون آهویی پاک به پیشگاه آن امام بزرگ مشرف شد.
چه روزهایی حتما به زیارت برویم؟
علامهمجلسی در بحارالانوار بر استحباب زیارت امام رضا(ع) در روزهای خاصی تأکید بیشتری داشتهاند، روز تولد آن حضرت، یازدهم ذیالقعده. روز شهادت امام(ع)، آخرین روز یا هفدهم ماه صفر یا بیستوچهارم ماه رمضان، روز بیعت مردم با ایشان یعنی روز اول یا ششم ماه رمضان. روز بیستوسوم ذی القعده که بنابر قولی در چنین روزی آن حضرت به شهادت رسیدهاند.
روز بیستوپنجم ماه ذیالقعده، معروف به روز «دحوالارض» روزی که خدای متعال زمین را گسترانید، عبادت در آن روز آثار و برکتهای عظیم و بیمانندی دارد و زیارت امام رضا(ع) در آن روز افضل اعمال دانسته شده است. روز چهارشنبه، این روز به نام امامان موسیبنجعفر(ع)، علیبنموسی(ع)، محمدبنعلی(ع) و علیبنمحمد(ع) است. در روز جمعه نیز زیارت چهارده معصوم و ازجمله حضرت علیبنموسیالرضا(ع) مستحب است.
تشرف به حرم رضوی چه آدابی دارد؟
درباره آداب تشرف باید گفت که مرقد مطهر حضرت رضا(ع) کانون فرازوفرود فرشتگان الهی و محل عبادت و رازونیاز بندگان شایسته خدا و عارفان و عالمان خداشناس است. اینها نشانگر آن است که همواره باید باادب و فروتنانه وارد این بارگاه باعظمت شد و حرمت حریم علیبنموسیالرضا(ع) را بهگونهای شایسته پاس داشت.
عالمان بزرگ شیعه برای زیارت آدابی آوردهاند که رعایت آنها در همه حرمهای ائمه(ع) بهویژه حرم امام رضا(ع) تاکید شده است و چه نیکوست که در روز زیارتی آن حضرت که بهترین روزها در زیارتشان است این اعمال را رعایت کنیم.
در روایات درباره پیش از زیارت تاکید شده است که غسل کنید و لباسهای تمیز، پاک و نو بپوشید. با حالت خضوع و خشوع بهسوی حرم حرکت کنید و مدام ذکر بگویید و چون به درگاه حرم رسیدید، بایستید و دعا و اذن دخول بخوانید و بکوشید تا حالت خشوع و خضوع و رقت قلب در خود پدید آورید. درمقابل ضریح بایستید و زیارت و دعا بخوانید.
پساز زیارت، گونه راست و سپس چپ را بر ضریح بگذارید و از روی تضرع و خشوع دعا کنید و خدای را به حق خودش و به حق صاحبقبر قسم دهید و بخواهید که خدا ایشان را شفیع قرار دهد. بنا بر آداب اسلامی لازم است که دعاکننده در دعاکردن اصرار ورزیده و پافشاری کند، آنگاه به بالای سر بیاید و دوباره دعا کنید. پساز زیارت دورکعت نماز بالای سر حضرت بخوانید.
پساز نماز زیارت، دعاهایی را که نقل شده و زیارتنامههای معتبر مانند زیارت امینا...، جامعه کبیره و زیارت خاصه امام ضا(ع) بخوانید و برای امور دینی و دنیوی خود دعا کنید. هرچه دعا را به دیگران تعمیم دهید، به اجابت نزدیکتر است.
مقداری قرآن تلاوت کنید و ثوابش را به حضرت اهدا کنید. این عمل به نوعی تعظیم و بزرگداشت حضرت محسوب میشود. سپس استغفار کرده و از گناهان خود توبه کنید.
به خادمان حضرت رضا(ع) احترام کنید که نوعی احترام به حضرت به شمار میآید. برای احترام به امام معصوم و باقیماندن شدت شوق به زیارت، در خارجشدن از حرم عجله نکنید و هنگام خروج پشت به قبر حرکت نکنید.
صدقه و انفاق به نیازمندان را بهویژه اگر از سادات باشند، فراموش نکنید. وقتی جمعیت زائران زیاد است، مستحب است آنانکه درکنار ضریح یا مکانهای با فضیلت قرار دارند، زودتر زیارت خود را تمام کنند تا نوبت به دیگران هم برسد. مستحب است کسی که به زیارت میرود به نیابت از پدر و مادر و دوستان بلکه همه مؤمنان زیارت کند.
زیارت شیعه و سنی ندارد، شخصیت و کرامت امام رضا(ع) در نظر اهل خرد و شیعه و سنی تا اندازهای بوده است که برآوردهشدن حاجات و توسل به ایشان برای آنان امری مسلم و مجرب به شمار میرفته است؛ بهگونهای که «محمدبنعلیبنسهل» از فقیهان بنام شافعی دراینباره گفته است: «هر مشکلی از امور دینی و دنیوی بر من عارض میگشت برای حل آن گرفتاری، به زیارت مرقد مطهر امام رضا(ع) میرفتم و درکنار آن بقعه متبرکه دعا میکردم و حاجتم برآورده و مشکلم برطرف میشد و این موضوع برایم بهصورت عادت درآمده و به تجربه نیز ثابت شده بود.»
شیخ کلینی(ره) هم در باب زیارت امام هشتم(ع) میگوید: زیارت حضرت برابر است با ثواب هزار حج و درصورت زیارت با معرفت برابر است با ثواب یکمیلیون حج، ثواب انفاق و جهاد در راه خدا قبل از فتح مکه، ثواب هفتاد شهیدی که در رکاب پیامبر(ص) جهاد کرده باشند.
چه آدابي را به هنگام زيارت امام رضا (ع) رعايت کنيم ؟
ديدار با هر فردي آداب ويژهاي دارد هر چه آن فرد، بزرگتر و شريفتر باشد، مسلماً براي ديدارش اهميت زيادتري قائليم و آداب بيشتري را رعايت مينماييم . امامان معصوم ما عليهم السلام كه حجتهاي الهي بر روي زمين هستند، پس از رسول اكرم صلي الله عليه و آله بزرگترين و والاترين مقام و شخصيت عالم هستي به شمار مي روند . لذا زيارت و ديدار هر يك از ايشان از اهميت بسيار بالايي برخوردار است و آداب مخصوصي دارد كه زائر هوشيار و بيدار دل همواره در رعايت هر چه بيشتر و بهتر آنها ميكوشد مانند :
1- با طهارت ( وضو ) بودن ودر صورت امكان غسل زيارت كردن .
2- پوشيدن جامه هاي پاكيزه و نو
3- خوشبو نمودن خود ( درغير زيارت امام حسين عليه السلام)
4- ترك كلام بيهوده و لغو و پرهيز از مخاصمه و مجادله با ديگران .
5- كوتاه برداشتن قدمها و با خضوع و خشوع راه رفتن .
6- گفتن تكبير و تحميد و تسبيح و صلوات و لعن دشمنان .
7- خواندن اذن دخول هنگام ورود به حرم.
يعني هنگام ورود به حريم مقدس و مرقد مطهر ايشان، ابتدا بايستيم و اجازه بگيريم و چنين بخوانيم :
« اللهم إني وقفت علي باب من أبواب بيوت نبيك صواتك عليه و آله و قد منعت الناس أن يدخلوا إلا بإذنه فقلت يا أيها الذين آمنوا لاتدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم أللهم إني أعتقد حرمه صاحب هذاالمشهد الشريف في غيبته كما أعتقدها في حضرته وأعلم أن رسولك و خلفائك عليهم السلام أحياء عندك يرزقون، يرون مقامي و يسمعون كلامي و يردون سلامي و أنك حجبت عن سمعي كلامهم و فتحت باب فهمي بلذيذ مناجاتهم و إني استاذنك يا رب اولاًو و استاذن رسولك صلي الله عليه و آله ثانياً واستاذن خليفتك الامام المفروض ( المفترض ) علي طاعته ( علي بن موسي الرضا عليه السلام ) و الملائكه الموكلين بهذه البقعه المباركه ثالثاً أدخل يا رسول الله ءأدخل يا حجه الله أدخل يا ملائكه الله المقربين المقيمين في هذا المشهد ؟ فاذن لي يا مولاي في الدخول أفضل ما اذنت لاحد في اوليائك فان لم اكن أهلالذالك فانت أهل لذلك »
« پروردگارا، من بر درگاه محترمي ايستادهام از درهاي سراي پيغمبر تو كه درود تو بر او و بر آل طاهرينش باد، و تو خلق را از ورود در آن سراي بدون اذن منع كردي و فرمودي از اهل ايمان شما در خانههاي پيغمبر بياجازه داخل نشويد .
پروردگاراً من به حرمت صاحب اين خانه و اين مشهد و حرم شريف در غيب و مماتش معتقدم، چنانكه در حضور و حيات او اعتقاد دارم ؛ والبته ميدانم كه پيغمبر تو و جانشينانش همه نزد تو زندهاند و روزي ميخورند و مقام مرا نزد قبر مطهر خود ميبينند و سلام مرا شنيده و پاسخ ميدهند و اكنون تو بر گوش من پرده افكندهاي كه سخن آنان را نشنوم ،اما در لطف خويش به رويم گشودي، تا از راز و نياز به آنها لذت برم.
نخست خدايا، من از تو اذن ميطلبم، سپس اجازه ميگيرم از رسول تو كه درود خدا بر او و بر آلش باد، و از جانشين پيغمبرت، همان امامي كه اطاعتش بر من واجب است يعني حضرت علي بن موسي الرضا، و همچنین از فرشتگاني كه بر اين بقعه مبارك موكلند و مقيم اين حرم شريفند، رخصت مي طلبم .
اي رسول خدا، آيا وارد شوم ؟ اي حجت خدا آيا داخل گردم ؟ و اي فرشتگان مقرب كه در اين حرم هستيد آيا وارد شوم ؟
پس اينك رخصتم ده اي رسول من، كه به اين حرم وارد شوم، بهترين رخصتي كه به برخي از اوليا و دوستانت دادي، كه اگر من لايق نيستم، تو لايق آني .
آنگاه آستانهي در را ببوسيم و در حين ورود بگوييم :
بسم الله و بالله و في سبيل الله و علي مله رسول الله صلي الله عليه و آله اللهم اغفرلي و ارحمني و تب علي إنك أنت التواب الرحيم .
8- خواندن زيارت مأثوره ،مانند زيارت مخصومه، امين الله ، جامعه كبيره. از جمله زيارت مخصوصهي آن حضرت زيارت زير است كه كوتاهترين آنهاست :
« اللهم صل علي علي بن موسي الرضا المرتضي الامام التقي النقي و حجتك علي من فوق الأرض و من تحت الثري، الصديق الشهيد، صلوه كثيره تامه زاكيه متواصله متواتره مترادفه كأفضل ما صليت علي أحد من أوليائك .»
9- پشت به قبله و رو به قبر مطهر زيارت خواندن و پس ازآن به بالاي سر مطهر رفتن و ايستادن ودعا كردن به طوري كه قبر مطهر در رو قرار گيرد .
10- توبه و استغفار پس از زيارت .
11- فرستادن لعن و نفرين زياد بر دشمنان و قاتلان اهل بيت عليهم السلام.
12-خواندن دو ركعت نماز پس از زيارت به قصد رجاء و اهداء ثواب آن به امام عليه السلام.
13- تلاوت قرآن و هديه نمودن ثواب آن به روح مقدس امام عليه السلام.
14- بلند نكردن صدا به هنگام زيارت و رعايت حال ساير زوار .
15- انجام زيارت به نيابت از كساني كه بر گردن ما حق دارند، مانند پدر و مادر و مربيان، و از همه مهمتر به نيات از ولي نعمتان، امام زمان عجل الله تعالي و فرجه الشريف .
مهمترين دعا را در بهترين موقت برگزينيم .
حضور در مكاني شريف، پس از زيارت وليي از اولياي خدا به خصوص اگر در زمان شريفي هم باشد، مانند سحرها ،يا شبهاي جمعه از ابتداي شب تا سحر ،يا ماهها و روزهاي مخصوص زيارتي مانند : ماه ذي القعده و روز بيست و سوم و بيست و پنجم آن ماه بر شرافت آن مي افزايد و شرايط را براي استجابت هر گونه دعايي مهياتر مي سازد حال اگر اين دعاها همان دعاهايي باشد كه از زبان خود آن بزرگواران بيان شده، قطعاً در جلب نظر پروردگار مفيدتر و موثرتر است .
بسم الله الرحمن الرحیم